BALIK YAĞININ FAYDALARI NELERDİR, NASIL KULLANILIR?

Balık yağının faydaları ile ilgili birçok kaynak bulunmaktadır. Her yaştan kişinin kullanması gereken bu takviyenin, vücudun temel fonksiyonlarını iyileştirdiği bilimsel olarak da ispatlanmış durumdadır. Çocukların, çeşitli sağlık problemleri yaşayan hastaların, vücut dirençlerini arttırmak isteyen sağlıklı kişilerin, sporcuların kısacası herkesin yeterli miktarda Omega-3 yağ asitlerini almaları gerekmektedir.

Faydaları bu kadar kritik olduğu için bu yazımızda “balık yağının faydaları nelerdir?” ve nasıl kullanılır?” gibi merak edilen konulara değineceğiz.

Öncelikle, ne olduğunu anlamamızda fayda var;

Balık yağı, yağlı balıkların dokularından elde edilen yağ asididir; diğer bir deyişle Omega 3 yağ asitlerini içermektedir.

İçeriğinde bulunan eikosapentaeonik asit (EPA) ve dokosaheksaenoik asit (DHA) gibi temel yağ asitleri insan sağlığı için çok önemlidir.

Ne işe yarar bu yağ asitleri derseniz?

Kalp ve beyin fonksiyonlarını olumlu yönde etkilerler.

Kolesterolü düzenler, kemik sağlığını güçlendirir ve protein sentezini hızlandırarak kas oluşumunu destekler.

Dikkatinizi çekebildiysek, devam ediyoruz.

Madem kalp ve beyin sağlığı için faydalı, bu kadar faydalı olan asitleri vücut üretmiyor mu?

Maalesef vücut bu Omega-3 yağ asitlerini kendisi üretemiyor. Ancak 2 farklı şekilde temin edebiliyor.

  1. Yağlı balık tüketimi
  2. Balık yağı takviyeleri

Omega-3 yağ asitleri zengini balıklara örnek olarak; uskumru, ringa, orkinos, somon, morino türleri gösterilebilir.

Balık yağı takviyeleri ise genellikle kapsül olarak satılmakla beraber sıvı olarak da tüketilebilmektedir.

Balık yağı supplementleri kullanmak zorunlu mu?

Dengeli beslenen kişiler eğer yeteri miktarda ve çeşitli balıklar tüketiyorlarsa takviye almak zorunda değildir.

Ancak;

Tüketilen her balık türü, Omega3 yağ asitleri açısından tatmin edici olmayabilir. Üstelik takviyeler dengeli içerikleriyle kullanıcılara avantaj sağlamaktadır.

Faydalarına gelirsek;

Balık Yağının Faydaları Nelerdir?

  1. Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite etkilerini azaltır.
  2. Alzheimer hastalığına karşı korur.
  3. Gerginliği azaltır; psikolojik olarak rahatlanmasını sağlar.
  4. Kolesterol seviyesini düzenler.
  5. Kemikleri güçlendirir.
  6. Kas oluşumunu destekler.
  7. Kanser tedavisinde etkilidir.
  8. Göz sağlığını iyileştirir.
  9. Kalbe iyi gelir.

Hemen ayrıntılara geçelim;

Balık Yağı: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite etkilerini azaltır.

Nasıl mı?

Şöyle ki;

Tıp camiasından bir çok kişi bu sorunlara karşı omega-3 yağ asidinin etkilerinin yetersiz düzeyde kaldığını düşünse de;

2012 yılında 6-12 yaş arası dikkat eksikliği ve hiperaktivite tedavisi gören çocukların dahil edildiği bir araştırmanın sonuçları dikkat çekiciydi;

Tedavilerine omega-3 yağ asitleri eklenen çocukların huzursuzluk, agresiflik, dikkat odaklama oranlarında ve akademik performanslarında iyileşmeler tespit edildi.

Diğer bir araştırma sonucunda da özellikle DHA oranı yüksek balık yağı takviyesi alan çocukların tavırlarında ve hareketlerinde iyileşme görülmesiydi.

Bu tespitlerin sebebi;

Beynin %60’nın yağdan oluşması ve balık yağının beyin fonksiyonlarını düzenlemesi olarak düşünülmektedir.

Ancak bu konuda bilimsel olarak ispatlanmış bir etkisi yoktur, tedavide yardımcı olarak kullanılmaktadır.

Balık Yağı: Alzheimer’s Hastalığını Önler!

Alzheimer hastalığına olan etkisi uzun zamandır araştırılan balık yağının beyin atrofisini engellediği bulgularına rastlanmıştır.

Genel olarak kabul edilen, Alzheimer oluşumunu engellediği ancak Alzheimer hastalığına yakalanan kişilerde değişiklik yaratmadığı yönündedir.

Balık Yağı: Gerginliği Azaltır; psikolojik olarak rahatlatır!

Avrupa Nörobilim Dergisi tarafından 2013 yılında yapılan bir araştırma yayınlandı;

Fareler üzerinde yapılan araştırmaya göre balık yağının gerginliği azalttığı ve sakinleştirici özellikte olduğu sonucuna varıldı.

Bununla da kalınmadı;

Beyin gelişimi için önemli dönemlerde balık yağı takviyesinin de önemi vurgulandı.

Çocuklara balık yağı verilmesi bu sebeple çoğu uzman tarafından önerilmektedir.

Aklınızda bulunsun.

Aynı zamanda yapılan araştırmalar sonucunda balık yağı ve bilişsel zeka arasında da pozitif bir bağ olduğu tespit edilmiştir.

Omega-3 ağırlıklı beslenme düzenini benimseyen kişilerin hafızaları diğerlerine göre daha güçlü olduğu belirlenmiştir.

Balık Yağı: Kolesterol Seviyesini Düzenler!

  • Balık yağının AIDS tedavisinden kaynaklı aşırı yüksek kolesterol tedavisinde etkili olduğu tespit edilmiştir.

Bu tedavi sırasında balık yağı kullanımının trigliserit seviyesini düşürdüğü görülmüştür.

  • Böbrek nakli ameliyatı sonrasında anormal kolesterol seviyesi olan hastalar balık yağını kolesterol düşürücü ilaçlarla kullandığında, kolesterol seviyelerinin iyileştiği bilinmektedir.

Balık yağı genel olarak metabolizmayı daha sağlıklı hale getirir.

Tek yapmanız gereken dengeli beslenmek ve gerektiği takdirde takviye kullanmaktır.

Bu kadar mı ?

Değil…

Balık Yağı: Kemikleri Güçlendirir!

İnsanlar yaş aldıkça; özellikle menopoz dönemine giren kadınlarda hormon seviyelerine bağlı olarak, kemikler incelir.

Kemik erimesini herkes yaşayacak mıdır?

İyi haber şu ki;

Kalsiyumla birlikte ya da tek başına balık yağı kullanıldığında, kemik erimesinin hızı yavaşlar; kemiklerin yoğunlukları artar.

Genellikle ileri yaşlarda oluşan bu rahatsızlıkların etkilerini ötelemek ve hafifletmek mümkün;

Kısacası; endişeye mahal yok!

Geldik sporcuların dikkat kesildiği noktaya…

Balık Yağı: Kas Oluşumunu Arttırır!

Kas kitlesi nasıl artar?

Yağsız doku artışı ya da protein dengesinin sağlanmasıyla bir de kas kaybının engellenmesi ile.

Balık yağının içindeki EPA ve DHA yağ asitleri; protein sentezini arttırır, kas erimesini engeller.

Egzersiz esnasında kaslar daha çok beslenir, vücut daha geç yorulur ve egzersiz performansı artar.

Aynı zamanda kas onarım hızını da arttırmaktadır. Daha çabuk iyileşen daha çok kaslanan, kaslarını daha çok besleyen, daha çok egzersiz yapabilen sporcular farkı kısa sürede görürler.

Diğer bir deyişle;

Kas yapım dengesini sporcuların lehine çevirebilir.

Aynı zamanda büyüme hormonunu da tetiklediği bilinmektedir.

Büyüme hormonunun tetiklenmesiyle, yoğun antrenman yapan kişilerin kas kitleleri büyür, yağsız dokular fazlalaşır aynı zamanda dayanıklılıkları da artar.

İyi haberler bununla da sınırlı değil.

Yazımızın başında balık yağının esansiyel yağ olduğunu yani vücut tarafından üretilmediğinden bahsetmiştik.

Ancak bu yağların vücutta depolanmadığını şuan söylüyoruz.

Balık yağı, vücut yağına dönüşmez, hücreleri koruyan bir yağ tabakasına dönüşür.

Kas kitlesinin korunmasına bir faydası da kortizol hormonunun seviyesini düşürmesidir; yani kas kaybına sebep olan bir faktörü daha baskı altına almaktadır.

Balık Yağı: Kanser Tedavisinde Etkilidir!

Buraya dikkat lütfen!

Yapılan araştırmalar balık yağının prostat, kolon ve göğüs kanserlerini önlemeye ve kanserli hücrelerin yayılımını engellemeye yardımcı olduğunu göstermektedir.

Üstelik,

Sadece konvensiyonel ilaçların etkisi arttırmakla kalmaz; kanserin doğal tedavisinde tek başına da kullanılabilir.

2013 yılında gerçekleşen bilimsel bir çalışma sonunda prostat kanser hücrelerinin omega-3 yağ asitleriyle büyümesinin durdurulduğu yayınlanmıştır.

2014 yılında yapılan bilimsel bir inceleme sonucunda da balık yağının içindeki EPA ve DHA yağ asitlerinin göğüs tümörünün gelişimini engellediği ettiği ortaya çıkarılmıştır.

Son olarak;

2016 yılında yapılan bir araştırmada, ergenlik ve çocukluk döneminde balık tüketimine ağırlık verilmesinin, ileriki dönemlerde göğüs kanseri riskini azalttığı sonucu elde edilmiştir.

Balık Yağı: Göz Sağlığını İyileştirir!

Balık yağının içindeki DHA yağ asidi vücutta en çok beyinde, sinir sisteminde ve retina da bulunur.

Yaşın ilerlemesine bağlı gözde oluşan macula dejenerasyonu, balık yağının kullanımıyla gerilemektedir.

Nereden mi biliyoruz?

2014 yılında Fransız araştırmacılar, macula dejenerasyonu olan 290 hasta üzerinde bilimsel çalışma yaptılar.

Bu araştırma sonucunda, balık yağının bu hastaların şikayetlerini azalttığını buldular.

Balık ve balık yağı gibi çoklu doymamış yağ içeren besinlerin kataraktı da gerilettiği tespit edildi.

Balık Yağı: Kalbe İyi Gelir!

Yapılan araştırmalar sonucu elde edilen bulgulara göre balık tüketimini ve balık yağı takviyesini arttırmak olası kalp krizlerine karşı önlem niteliği taşımaktadır.

Sadece korumakla kalmaz; daha önceden kalp hastalığı olan kişilerin de balık yağı tüketmeleri kalp krizi risklerini azaltmaktadır.

Ancak hali hazırda kalp ilacı kullananlar ve yeterli miktarda balık yiyen kişilere fazladan bir katkısı olmayacaktır.

Bunlar haricinde;

Balık yağının cilt sağlığını iyileştirdiği bilinmektedir. Aynı zamanda yüksek tansiyonu olan kişiler de balık yağı takviyesi alarak tansiyonlarını düşürebilirler.

Peki ne kadar tüketilmeli?

Ne kadar fazla o kadar iyi mi?

Balık Yağı Nasıl Kullanılır?

Balık yağının kullanımının nasıl olacağı, hangi amaçla kullanıldığına bağlı olarak değişebilir.

Trigliserit oranı yüksek olan kişiler; 6 ay boyunca günlük 1-15 gramlık balık yağı alabilirler.

Kalp rahatsızlığı olanlar 0,6-10 gram DHA ve EPA içeren takviyeleri 1 aydan 9 aya kadar kullanılabilir.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite tedavisinde; 400 mg balık yağı ve 100 mg çuha çiçeği yağı içeren takviyeyi 15 hafta boyunca kullanabilirler.

Bypass ameliyatından sonra damarların açık tutulması için günlük 4 gram DHA ve EPA yağ asidi içeren takviyeler 1 sene boyunca kullanılmalıdır.

Peki ya sporcular?

Atletik performanslarını arttırmak ve  kas gelişimini hızlandırmak isteyen sporcular;

Tükettikleri balık yağı tabletlerinin kaç mg’lık olduğunu kontrol etmelidirler.

Eğer Omega-3 eksikliği varsa günde 2000 mg kullanabilirler.

Eksiklik yoksa günde 1000 gramlık doz ihtiyaçlarını karşılayacaktır.

Son Söz;

Balık yağı takviyesinin vücut için çeşitli faydaları bulunmaktadır. Tek başına kas yapmasını beklemek biraz hayalperest bir yaklaşım olacaktır. Ancak antrenmanlarla desteklendiği zaman etkisini mutlaka gösterecektir. Üstelik genel sağlık durumuzda da iyileşmeye neden olacaktır.

Kaynaklar

Rani I, et al. Supplementation of fish oil augments efficacy and attenuates toxicity of 5-fluorouracil in 1,2-dimethylhydrazine dihydrochloride/dextran sulfate sodium-induced colon carcinogenesis. Cancer Chemother Pharmacol. 2014 Jun 11. 

Broughton, K. S., C. S. Johnson, B. K. Pace, M. Liebman, K. M. Kleppingerat, Reduced asthma symptomps with n-3 fatty acid ingestion are related to 5-series leukotrience production, American Journal of Clinical Nutrition, 1997.

Gordon, D. T., V. Ratliff, The implications of omega-3fatty acits in human healty, Advances in Seafood Biochemistry Composition and Quality, Ed. By George L. Flick, 1992

Kolanowski, W., F. Swiderski, S. Berger, Possibilities of fish oil application for food products enrichment with omega-3 PUFA, Int. J. Food Sci. Nut. 50:39-49, 1999.

Sidhu, K. S., Healt benefits and potential risk related to consuption of fish or fish oil. Regulatory Toxicology and Pharmacology, 2003.

Thorngren, M., A. Gustafson, Effect of 11 weeks increases in dietary EPA and bleeding time, lipids, and platelet aggregation, Lancet, 1981.